Coraz wyższe koszty ogrzewania powodują wzrost zainteresowania energooszczędnymi domami. Ale preferencyjne kredyty na takie nieruchomości mają w swojej ofercie tylko dwa banki.

- Nie powinno więc dziwić, że budynki energooszczędne zyskują coraz większą popularność. Cel ten przy okazji jest wspierany przez państwo poprzez różnego rodzaju dofinansowanie. Preferencyjne warunki kredytowania dla projektów energooszczędnych oferują też dwa banki BOŚ i BPH – mówi Bartosz Turek, analityk Home Broker.

W przypadku pierwszej instytucji kredytować można też zakup mieszkania, a nie tylko domu, jak ma to miejsce w przypadku BPH. Różnic jest jednak więcej. Bank BPH skłonny jest obniżyć prowizję za udzielenie kredytu na „zielony dom” o 0,6 p.p. (600 zł na każde pożyczone 100 tys. złotych) względem oferty standardowej. Ponadto przy obliczaniu zdolności kredytowej uwzględni niższe koszty utrzymania nieruchomości, czyli po prostu w tej instytucji będzie można pożyczyć więcej. Wymagane jest jednak, aby metr nieruchomości pochłaniał maksymalnie 100 kWh energii rocznie.

Dalej w swojej ofercie idzie bank BOŚ. Stosuje obniżoną marżę dla kredytów na zakup lub budowę domów i mieszkań, które posiadają odnawialne źródła energii, są niskoenergochłonne (70 kWh na m kw. rocznie) lub pasywne (15 kWh na m kw. rocznie). W efekcie chcąc pożyczyć ponad 50 tys. zł przy wkładzie własnym na poziomie 25 proc. trzeba się liczyć z marżą na poziomie: 1,6 proc., gdy nieruchomość ma kolektory słoneczne, pompę ciepła lub rekuperator; 1,5 proc., gdy nieruchomość jest niskoenergooszczędna; 1,3 proc, gdy nieruchomość posiada status „pasywnej”.

Pozostaje jednak odpowiedź na pytanie – czy to się na pewno opłaca? Trzeba bowiem pamiętać, że koszt budowy pasywnego domu jest wyższy niż standardowy. Opinie o dodatkowych kosztach budowy domu pasywnego względem tradycyjnego są mocno zróżnicowane. Pojawiają się w nich zarówno twierdzenia, że budowa domu pasywnego jest droższa o 40 proc., jak i zgoła odmienne, których autorzy twierdzą, że dodatkowe nakłady zamkną się w 5 – 7 proc – mówi Bartosz Turek.

I podkreśla, że do obliczeń przyjął wartość przeciętną, czyli że budowa domu pasywnego kosztuje o jedną piątą więcej niż przy wykorzystaniu standardowych rozwiązań. Gdyby więc przyjąć, że budowa domu pasywnego pochłonęłaby 480 tys. zł, to tradycyjny dom kosztowałby 400 tys. zł, czyli o 80 tys. zł mniej. Jaka byłaby rata trzydziestoletniego kredytu w rodzimej walucie przy założeniu posiadania 25-proc. wkładu własnego? W przypadku finansowania budowy tradycyjnego domu kredytem na przeciętnych warunkach rynkowych (1,5 proc. marży) trzeba się liczyć z miesięczną ratą na poziomie około 1,9 tys. zł. Budując dom pasywny z wykorzystaniem finansowania w banku BOŚ można liczyć na niższą marżę (o 0,2 pkt. proc.), ale kwota kredytu byłoby o 20 proc. wyższa. W efekcie miesięczna rata wynosiłaby 2,2 tys. zł.

Nie oznacza to jednak, że budowa domów pasywnych się nie opłaca. Główną korzyścią z budowy „zielonej” nieruchomości są też mniejsze rachunki za ogrzewanie. Gdyby przyjąć, że przeciętny stupięćdziesięciometrowy dom wymaga dostarczenia 120 kWh energii cieplnej rocznie (w przeliczeniu na metr), to przy założeniu ogrzewania go węglem trzeba się liczyć z kosztem na poziomie 2,5 tys. zł rocznie. W przypadku wykorzystania gazu koszt rośnie do 4,5 tys. zł rocznie. Gdyby natomiast dom ten był nieskoenergochłonny i wymagał dostarczenia 75 kWh na m kw. ciepła rocznie, to koszt ogrzewania spadłby odpowiednio do 1,9 tys. zł i 3,4 tys. zł. Dom „pasywny” wymagałby sześciokrotnie mniej ciepła (15 kWh na m kw. rocznie), a co za tym idzie teoretycznie ogrzanie go kosztowałoby zaledwie 0,3 tys. zł rocznie w przypadku wykorzystania „czarnego złota” i 0,6 tys. zł w przypadku „błękitnego paliwa”. W efekcie dodatkowe koszty budowy bomu pasywnego zwróciłyby się w ciągu kilkunastu lat (przy założeniu ogrzewania gazem). Z drugiej strony szacunki te nie uwzględniają rosnących cen węgla, gazu i energii elektrycznej, co może znacznie skrócić okres zwrotu dodatkowych nakładów.

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej przeznaczy w tym roku 104,4 mln zł na dopłaty do kredytów na zakup i montaż kolektorów słonecznych. W roku ubiegłym na ten cel było prawie 25 mln zł mniej.

Do połowy stycznia b.r NFOŚiGW przekazał w sumie dotacje do 14 028 instalacji kolektorów słonecznych na łączną kwotę blisko 90,5 mln zł. Do siedmiu banków, współpracujących z funduszem w ramach programu 45-proc. dopłat do kredytów na zakup i montaż kolektorów słonecznych, beneficjenci złożyli łącznie 16 073 wniosków.

Program dopłat do kredytów na zakup i montaż kolektorów słonecznych ruszył w 2010 roku, NFOŚiGW udzielił wtedy wsparcia w wysokości blisko 6,7 mln zł (pierwsze kredyty z dotacją udzielone zostały w sierpniu). W 2011 roku było to już 79,5 mln zł. Łącznie na wypłaty dotacji do umów kredytowych zawieranych w latach 2010-2014 zarezerwowano 300 mln zł.

Jak wynika z danych zebranych przez NFOŚiGW, Polacy korzystający z programu dopłat najczęściej kupują po trzy kolektory na budynek, a średnia zamawiana powierzchnia kolektorów to 6,42 m2. Na zestaw kolektorowy średnia przyznawana dotacja to ponad 6,5 tys. zł (dla wspólnot mieszkaniowych 49,9 tys. zł), , przy średnim koszcie zakwalifikowanym do dofinansowania równym 14,4 tys. zł na zestaw (dla wspólnot mieszkaniowych: 110,8 tys. zł).

- Rozwój budownictwa energooszczędnego na masową skalę nie tylko jest możliwy, ale opłacalny – mówi Maria Dreger, menedżer ds. norm i standardów w Rockwool Polska i ekspert Konfederacji Budownictwa i Nieruchomości.

Jak wskazuje Maria Dreger, ważne jest, aby myśleć o energooszczędnych obiektach już na etapie ich projektowania, bo wówczas w ramach tego samego budżetu można zaprojektować i wznieść budynek o zdecydowanie niższym zapotrzebowaniu na energię, przy tej samej liczbie metrów kwadratowych i przy zachowaniu walorów użytkowych i estetycznych.

- Jeżeli natomiast najpierw robi się projekt budynku standardowego, a potem chce się z niego zrobić obiekt energooszczędny, to w wielu przypadkach nie da się osiągnąć dobrych rezultatów, a jeżeli nawet, koszty są zdecydowanie większe – dodaje Maria Dreger.
Jak zapewnia, że jeżeli energooszczędność uwzględnia się od pierwszej chwili projektowania, to już obecnie można realizować bardzo energooszczędne budynki, których koszty budowy są porównywalne z kosztami budowy budynków tradycyjnych, a eksploatacja zdecydowanie tańsza.

W jej ocenie budynki energooszczędne są ważnym, ale tylko etapem w dochodzeniu do standardu zero i plus energetycznego.

- Najbliższym zadaniem, zdefiniowanym w zmienionej dyrektywie Parlamentu Europejskiego w sprawie charakterystyki energetycznej budynku są domy o „prawie” zerowym zużyciu energii. Nad definicją określenia „prawie” trwają prace. Ale dzięki temu, że jednocześnie w dyrektywie wszechobecne jest kryterium opłacalności ekonomicznej, może się okazać, że w przypadku Polski to „prawie” zero będzie oznaczać zapotrzebowanie na energię na poziomie 50 kWh na m. kw. rocznie. To i tak będzie zapotrzebowanie na energię ok. 2,5-3 razy mniejsze niż w budynkach obecnie oddawanych do użytku – wskazuje Maria Dreger.

Jej zdaniem takich wymagań nie tylko nie można się obawiać, a tym bardziej nie powinno się nimi straszyć, bo przypadku większości budynków obecnie dostępne technologie pozwalają na to, by wskaźnik 50 kWh na m. kw. uzyskiwać w sposób opłacalny. Tylko w odniesieniu do pewnych, specyficznych budynków może się to okazać trudniejsze lub nieco droższe.

Podpowiada, że gdyby zostały wprowadzane systemowe rozwiązania, np. systematyczny i przewidywalny wzrost wymagań dotyczących energooszczędności, tak by do celu zbliżać się stopniowo z obecnego poziomu ok. 150 kWh, to przyśpieszyłoby proces wzrostu zainteresowania energooszczędnym budownictwem, rozwój branż i kompetencji w dziedzinach związanych.

- Jeżeli dom energooszczędny jest, jak obecnie w Polsce, dobrem rzadkim, produktem luksusowym, to w stosunku do powszechnie dostępnych rozwiązań ma wyższą ceną. Jeżeli produkty i usługi służące wznoszeniu budynków energooszczędnych staną się produktem powszechnym, ich ceny będą spadać, a sam produkt będzie łatwiej dostępny i stanie się standardem – podsumowuje Maria Dreger.

Poprawa efektywności energetycznej, oszczędzanie energii to długi i kosztowny proces, ale na końcu opłaca się to wszystkim – powiedział ambasador Danii w Polsce Thomas Oestrup Moeller. Dania jest uważana za światowego lidera energooszczędnych rozwiązań.
Jak mówił Moeller, nie ma jednego rozwiązania problemu podniesienia efektywności energetycznej, ale aby osiągnąć założony cel, należy przede wszystkim przekonać ludzi, że w dłuższej perspektywie to się opłaca, również pod względem finansowym. Obok przekonywania społeczeństwa konieczna jest presja państwa w postaci odpowiedniego prawa.

„Proporcje, które okazały się skuteczne w przypadku Danii, niekoniecznie muszą zadziałać w Polsce. Mogę jedynie powiedzieć, że sądzę, iż w Danii obecnie osiągnęliśmy taki stan, w którym to jest dobry interes dla wszystkich. Ale to jest cały proces, potrzeba prób, by znaleźć właściwe połączenie rozwiązań prawnych, edukacji, może nawet potrzebne będzie nieco subsydiów, by promować niektóre rozwiązania” – powiedział ambasador.

Podkreślał, że w całym procesie trzeba pokazywać i promować konkretne rozwiązania i wyjaśniać, że mają one bezpośredni wpływ na grubość portfela obywateli. „Są przykłady, z których można korzystać. Na przykład Dania. Od lat 70. nasza gospodarka powiększyła się dwukrotnie, ale zużycie energii pozostało takie samo. To dowodzi, że gospodarka ciągle może się rozwijać, nie zwiększając zużycia energii” – zaznaczył Moeller.

Jak mówił, w czasach kryzysu energetycznego w latach 70. Dania zdała sobie sprawę, że musi coś zrobić, by oszczędzać własne zasoby. Pierwszy krok zawsze jest trudny, ale to był problem narodowy – dodał. „Wystartować było bardzo trudno, był mocny sprzeciw ze strony konsumentów, którzy uważali, że to za dużo kosztuje. Trzeba było przekonać ludzi, żeby byli cierpliwi, ale że na końcu im się to opłaci” – podkreślił ambasador.

„Wychodziliśmy od punktu, w którym była jedynie konieczność zrobienia czegoś. Trzeba dopiero było wymyślić technologie, napisać odpowiednie prawo, opracować standardy. Na początku to było wymuszone przez państwo na właścicielach, ale w końcu okazało się to biznesem w takim sensie, że oszczędzamy energię, prowadzimy badania, ale i mamy wiele rozwiązań czy produktów do zaoferowania na światowym rynku i zamierzamy dalej to robić. Rząd Danii będzie promował tego typu rozwiązania” – powiedział Moeller.

Ale to jest możliwe dlatego, że mamy wszystkie strony tego procesu – producentów, konsumentów itd. – po naszej stronie – zaznaczył.

W Danii funkcjonuje obecnie prawo, na mocy którego ogólne zużycie energii w kraju ma co roku zmniejszać się o 1,5 proc.

Producenci okien chętnie zachwalają ich jakość, ale ci, którzy je kupują, muszą im wierzyć na słowo. Ile jest ono warte?

Sprawdził to Związek Pracodawców Producentów Materiałów dla Budownictwa z Instytutem Techniki Budowlanej (ITB). Niestety, w rzeczywistości parametry okien często mają się nijak do deklarowane przez ich producentów.
Związek i ITB wzięli w tym roku pod lupę drzwi balkonowe z PVC 13 producentów. Wszystkie były z tzw. wyższej półki cenowej, a więc zaawansowane technologicznie. Ponadto miały ten sam wymiar, a nawet kolor. Bardzo istotne jest to, że kto inny kupował te drzwi w sklepach, a kto inny badał, nie wiedząc, jakiej firmy jest to wyrób. Efekt? Zaledwie trzy – wyprodukowane przez Stollar, Budvar Centrum i Oknoplast – przeszły badania na przepuszczalność powietrza, wodoszczelność i obciążenie wiatrem z wynikiem celującym. Oznacza to, że konkretne drzwi balkonowe tych firm spełniały podane przez nie parametry, a czasem nawet je przewyższały. A ile drzwi oblało ten test? Aż pięć – AdamS H. Pędzich, Termo Profil, Eko-Okna, Petecki i Dobroplast – przepuszczało powietrze bardziej niż dopuszcza to producent. Ponadto wodoszczelność drzwi balkonowych firmy Termo Profil okazała się gorsza od deklarowanej.

Natomiast w drzwiach pozostałych pięciu firm (Drutex, Plastmet, Śląska Fabryka Okien KNS, Podlaska Fabryka Okien i Drzwi Witraż i Okna Rąbień) ITB stwierdził uchybienia, które jednak nie dyskwalifikowały tych produktów.

- Istnieje wysokie prawdopodobieństwo, że jest to próba uzyskania przewagi rynkowej, zwłaszcza w przetargach publicznych – komentował wynik badań w czasie czwartkowej konferencji szef Związku Pracodawców Producentów Materiałów dla Budownictwa Ryszard Kowalski. Ale też podkreślił, że wyniki odnoszą się do konkretnych próbek. Nie można wykluczyć, że część negatywnych wyników jest po prostu „wypadkiem” przy masowej produkcji, a nie świadomym zamierzeniem. Dlatego każda z tych firm może poprosić o powtórzenie badań, ale już na swój koszt.

Okazuje się, że w latach 2006-2007 Związek „Polskie Okna i Drzwi” dokonał zakupu kontrolowanego okien 30 największych producentów. Dopiero wczoraj dyrektor Związku Paweł Wróblewski ujawnił, że aż połowa przebadanych wyrobów nie utrzymywała deklarowanych parametrów. Związek nie upublicznił wyników badań m.in. w obawie przed pozwami sądowymi.

Kowalski przyznał, że w ubiegłym roku przeżył piekło, kiedy ogłosił fatalne dla kilku producentów wyniki badań styropianu i kleju. Niektórzy grozili wówczas pozwami także „Gazecie”. Kowalskiemu przypisywano chęć zwalczania konkurencji. Ten powtórzył w czasie wczorajszej konferencji, że Związek walczy z nieuczciwą konkurencją. Oszuści czują się bezkarni. Tymczasem efekt ich działalności to m.in. wyższe koszty budowy i eksploatacji budynków. Ponadto z rynku są wypierane uczciwe firmy, gdyż nie są w stanie konkurować z oszustami niższą ceną.

Jadwiga Gunerka z Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów podziękowała Związkowi za tę inicjatywę. – Dzięki niej konsumenci są świadomi zagrożeń przy zakupie materiałów budowlanych – stwierdziła. Kowalski przekazał dokumentację zastępcy głównego inspektora nadzoru budowlanego Jackowi Szerowi.

WYKAZ WŁAIWOŚCI OKIEN DWUSKRZYDŁOWYCH PCV

http://bi.gazeta.pl/im/8/10586/m10586628,OKNA-DOBRE.jpg

Fot. Fotolia

Świadomość klientów w zakresie efektywności energetycznej budynków nie jest wysoka. Tak długo, jak nabywcy nie będą mieli świadomości, że powinni kupować energooszczędne budynki deweloperzy nie mają interesu w realizowaniu energooszczędnego budownictwa – mówi Maria Dreger, menedżer ds. norm i standardów w Rockwool Polska, ekspert Konfederacji Budownictwa i Nieruchomości.

Jak Pani ocenia świadomość klientów w zakresie efektywności energetycznej budynków?

- Trzy lata temu robiono badania, z których wynikało, że świadomość ta nie jest zbyt wysoka. Pojęcie oszczędzania energii i energooszczędności najczęściej było wiązane z oświetleniem i gaszeniem zbędnych żarówek, albo z przechodzeniem na tańsze paliwa. Świadomość deweloperów niewiele odbiegała od świadomości ich klientów. Większą wiedzę oczywiście mają architekci, ale na rynku to nie oni decydują. Jednocześnie narosło wiele mitów na temat opłacalności bądź nieopłacalności energooszczędnego budownictwa.

Tymczasem to kwestia podejścia. Jeżeli energooszczędność postawi się jako warunek i uwzględni już od początku projektowania oraz zoptymalizuje rozwiązania to superenergooszczędne budynki da się zbudować w ramach identycznego budżetu, co standardowe. Najkosztowniejsze jest przerabianie gotowego projektu na energooszczędny, a taka jest jeszcze, niestety, najpowszechniejsza polska droga do energooszczędnych domów.

Powszechnie wydaje się, że wystarczy zmienić źródło grzewcze na bardziej wydajne i zużywające tańsze paliwo i uzyska się świetny efekt. Tymczasem jest to tylko usuwanie skutków, zamiast zapobiegania przyczynom. Skutecznym i trwałym sposobem na tanie ciepło w budynku jest przestrzeganie zasady trias energetica, tzn. w pierwszej kolejności zadbanie o to, by straty ciepła przez wszystkie przegrody zewnętrzne i wentylację były jak najmniejsze, a dopiero następnie zadbanie o efektywne i wygodne źródło ciepła. Przy minimalnym zapotrzebowaniu, często opłacalne okazują się OZE, a tradycyjne systemy kosztują taniej, bo wystarczają niewielkie.

Czy efektywność energetyczna budynków opłaca się deweloperom?

- Tak długo, jak nabywcy nie będą mieli świadomości, w jakie kłopoty się pakują, kupując energochłonne mieszkania, deweloperzy nie mają żadnego interesu w promowaniu i realizowaniu energooszczędnego budownictwa. To nie jest ich zadanie i odpowiedzialność. Rodzi się pytanie, ile jeszcze roczników nabywców na własnej skórze odczuje skutki braku jednoznacznej proefektywnościowej polityki państwa?

Z danych Eurostat wynika, że polska trzyosobowa rodzina wydaje tyle samo na utrzymanie swojego mieszkania, co rodzina brytyjska czy szwedzka, mimo że ma mniejsze mieszkanie i mniejsze dochody. Udział kosztów utrzymania mieszkania 3 osobowej rodziny, w łącznych wydatkach rodziny, w Polsce wynosi 16 proc. w Szwecji i Wielkiej Brytanii to 6-7 proc.

Rozmawiał: Dariusz Ciepiela

Fot. Fotolia

Dzięki zastosowaniu dostępnych materiałów można bez problemu wybudować energooszczędny dom – choć jego budowa może być droższa niż domu tradycyjnego, to szybko się zwróci dzięki niższym kosztom eksploatacji.

Największym kosztem, jaki ponosimy w związku z użytkowaniem domu jest ogrzewanie. Obecnie pochłania ono 15,8 proc. budżetu zamożniejszych Polaków i ponad 23 proc. w przypadku grupy o najniższych dochodach – wynika z Raportu „Szóste Paliwo” przygotowanego na zlecenie firmy Rockwool Polska.

Głównym powodem takiego stanu rzeczy są straty ciepła. Ucieka ono przez przegrody – okna, drzwi i ściany. Straty ciepła występują też w systemie wentylacji.

- Budując efektywny energetycznie dom, należy starannie dobrać wszystkie jego elementy: stolarkę otworową, wentylację i sposób ogrzewania, jednakże kluczowym elementem jest izolacja. Nawet najlepszy system grzewczy nie spełni swojego zadania, jeśli nie zadbamy o odpowiednią izolację lub wstawimy złej jakości okna. Dlatego tak ważne jest podejście kompleksowe – mówi Piotr Pawlak, Energy Design Center Manager z Rockwool Polska.

Przy budowie domu energooszczędnego bardzo istotną kwestią jest izolacja. Statystyczny polski dom budowany w ostatnich latach posiada izolację o grubości 17 cm dla dachu, 10 cm dla ścian i 8 cm w przypadku podłóg. Obowiązujące obecnie warunki techniczne, według których budowane są domy i mieszkania, nie uwzględniają wpływu mostków termicznych występujących w przegrodach zwiększających straty ciepła. Dlatego rozwiązania zastosowane w typowym polskim domu okazują się często niewystarczające.

- Całkowite wyeliminowanie mostków termicznych jest niestety niemożliwe. Jednakże aby efektywnie ograniczyć starty energii w budynku, należy zastosować warstwę izolacji grubszą niż ta wymagana przepisami. Dla każdego domu można obliczyć ekonomicznie uzasadnioną optymalną grubość izolacji, która w większości przypadków wynosić będzie około 20 cm izolacji z wełny mineralnej dla ścian, dla dachu – 30 cm, a dla podłogi około 15 cm – dodaje Piotr Pawlak.

Dzięki zastosowaniu ocieplenia o odpowiedniej grubości, obniżymy zapotrzebowanie na energię statystycznego domu nawet o 22 proc., co w konsekwencji przełoży się na znacznie niższe rachunki za ogrzewanie.

Optymalna warstwa izolacji, nawet po uwzględnieniu wpływu mostków termicznych, będzie efektywnie chronić dom przed utratą ciepła.

- Najbardziej odpowiednim momentem na zmianę materiału lub grubości ocieplenia jest etap projektu domu. Grubsza warstwa ocieplenia to różnica w wysokości kosztów na poziomie około 9000 zł, co stanowi niecałe 2 proc. nakładów poniesionych na budowę. Zastosowanie uzasadnionej ekonomicznie grubości izolacji pozwoli zaoszczędzić w okresie 30 lat 45 tysięcy złotych w przypadku ogrzewania węglem i 80 tysięcy przy ogrzewaniu gazowym. Zwrotu z inwestycji można spodziewać się zatem po 7,5 latach – zapewnia Piotr Pawlak
Stolarka otworowa powinna mieć jak najniższy współczynnik przenikania ciepła U. Wartość tę wyraża się w jednostkach W/m²k, co oznacza ilość energii, która ucieka przez powierzchnię okien i drzwi na zewnątrz budynku. Przed ich zakupem warto upewnić się, że parametr ten jest podany dla całej przegrody, nie zaś jedynie dla poszczególnych elementów, np. szyby. Wówczas będziemy mieć gwarancję, że w naszym domu pozostanie więcej ciepła. Wymagany przez polskie prawo poziom współczynnika U dla okien wynosi 1,7 – 1,8 W/m²k, dla drzwi natomiast 2,6. Te wartości jednak daleko odbiegają od europejskich norm i standardów.

- Aby okno było energooszczędne, jego współczynnik U powinien wynosić mniej niż 0,9 W/m²k. Typowe stają się okna, których pakiet szybowy ma już U na poziomie 0,5 W/m2K. W przypadku drzwi również warto wybrać te o niskim współczynniku przenikalności cieplnej. Niektórzy producenci oferują drzwi o U równym nawet 0,77. Oznacza to, że w naszym domu pozostanie więcej ciepła, co przełoży się na niższe rachunki za ogrzewanie – tłumaczy Piotr Pawlak.

Wybór źródła ogrzewania podyktowany jest najczęściej dostępnością mediów. Niezależnie od tego, czy wybierzemy gaz, czy węgiel instalacja grzewcza powinna odpowiadać zapotrzebowaniu budynku na ciepło.

- Często zdarza się, że chcąc poprawić komfort cieplny, montujemy zbyt duży kocioł, którego moc będziemy wykorzystywać później tylko w połowie – a więc nie będzie on pracował
z maksymalną sprawnością. Aby uniknąć takich błędów, warto już na etapie projektu zdecydować się na analizę energetyczną budynku. Dzięki niej poznamy zapotrzebowanie energetyczne naszego domu i będziemy mogli dobrać odpowiednią instalację – wyjaśnia Piotr Pawlak.

Kolejnym elementem, na jaki powinniśmy zwrócić uwagę jest wentylacja. Budując dom możemy zastosować wentylację naturalną (grawitacyjną), mechaniczną lub mechaniczną z odzyskiem ciepła. Warto zastanowić się nad wyborem wentylacji, z racji tego, że obok ścian, dachów, okien i drzwi, to właśnie w ten sposób tracimy część ciepła. Po wybudowaniu domu zmiana rodzaju wentylacji może być praktycznie niemożliwa z powodów konstrukcyjnych.

- Dokonując wyboru materiałów budowlanych, nie powinniśmy kierować się jedynie ceną. Ważne są ich parametry techniczne i trwałość – dom budujemy przecież na długi czas. Jeśli materiał po kilku latach straci swoje właściwości, będziemy musieli go wymienić, co w już gotowym budynku może być kosztowne i uciążliwe. Bardzo istotną kwestią, o której również musimy pamiętać, jest postępowanie zgodnie z wytycznymi producenta np. ciepły montaż okien energooszczędnych, w innym wypadku bowiem można nie osiągnąć parametrów deklarowanych przez producenta – mówi Piotr Pawlak.

Obecnie istnieje możliwość sprawdzenia, czy nasz nowopowstały dom rzeczywiście jest energooszczędny. Po zakończeniu budowy powinniśmy otrzymać jego certyfikat energetyczny.

- Dokument ten określa energochłonność budynku. Natomiast, aby przekonać się o jakości montażu izolacji i okien możemy wykonać badania termowizyjne. Dzięki nim możemy ocenić ciągłość izolacji oraz sprawdzić, jak została ona wykonana w tzw. trudnych miejscach np. przy połączeniu ścian z dachem. Dużą zaletą tej metody jest to, że nie wymaga ona ingerencji w już wykończonym budynku – mówi Piotr Pawlak.

Fot. PTWP (Andrzej Wawok)

Brakuje systemowego podejścia ze strony Ministerstwa Gospodarki i Ministerstwa Infrastruktury w sprawie efektywności energetycznej budynków. W tym obszarze jest oddolne pospolite ruszenie – mówi Maria Dreger, menedżer ds. norm i standardów w Rockwool Polska, ekspert Konfederacji Budownictwa i Nieruchomości.

Jak Pani ocenia zainteresowanie rynku efektywnością energetyczną budynków?

- Zauważalny jest powolny, ale jednak, wzrost zainteresowania efektywnością energetyczną budynków w Polsce. To widać po aktywności pojedynczych inwestorów, często inspirowanych przez fachowe portale i prasę budowlaną. Również uaktywniło się Ministerstwo Środowiska oraz Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW). Także ze strony pewnych banków, np. BOŚ i BPH, pojawiły się inicjatywy promujące eko-budynki dzięki przyznawaniu preferencyjnych kredytów hipotecznych na ten cel.

Ten, kto buduje energooszczędnie może liczyć na lepsze warunki kredytowania, niższe marże, prowizje. Wszystkie te inicjatywy mają charakter oddolny, swoistego pospolitego ruszenia. Wciąż jednak brak systemowego podejścia i rozwiązań ze strony głównych odpowiedzialnych: Ministerstwa Gospodarki, które efektywności energetycznej budynków nie uwzględnia, lub co najwyżej robi to deklaratywnie, w polityce energetycznej państwa i Ministerstwa Infrastruktury, decydującego o standardach budowlanych.

Jaka jest skala tych oddolnych działań?

- System zielonych inwestycji (GIS), organizowany przez Ministerstwo Środowiska, ale realizowany przez NFOŚiGW, jest największym programem poprawy efektywności energetycznej budynków, na który w latach 2010-2012 przeznaczono 3,165 mld zł. To więcej niż wydano przez kilkanaście lat na wspieranie termomodernizacji premiami z Funduszu Termomodernizacji, a aktualnie Remontów i Termomodernizacji. W ramach systemu zielonych inwestycji rozdysponowywane są kolejne transze środków, dotacje i pożyczki, które pozwalają jednostkom zainteresowanym poprawą efektywności energetycznej budynków użyteczności publicznej, posiadającym własne środki na poziomie 10-20 proc., inwestować w termomodernizację kwoty nawet wielomilionowe.

Przewiduje się, że dzięki programowi zostanie poddanych termomodernizacji około 3000 budynków. A jest to niezwykle ważne, bo szczególnie szkoły i szpitale, z racji kiepskiego standardu energetycznego, zużywają nawet kilkakrotnie energii niż powinny, w dodatku nie zapewniając przyzwoitych warunków cieplnych użytkownikom. Środki na realizację programu GIS, poza własnymi NFOŚiGW, pochodzą ze sprzedaży jednostek AAU (uprawnień do emisji), które kupili od Polski Japończycy, a które Polska zaoszczędziła realizując porozumienie z Kioto i zmniejszając emisję.

Szczęśliwie nie można było tych środków wykorzystać inaczej, bo gdyby tak, to pewnie te pieniądze nie posłużyłyby poprawie efektywności energetycznej budynków, tylko trafiłyby wprost do budżetu państwa. Tak właśnie stało się kilka miesięcy temu z 750 mln euro pożyczki z Banku Światowego przeznaczonej na poprawę efektywności energetycznej. Na pytanie, jak te środki będą wykorzystane, Ministerstwo Finansów odpowiedziało, że „na realizację komponentów programu przewidzianego w Polityce energetycznej Polski do roku 2030″,oraz, że „środki pożyczki stanowią bezpośrednie wsparcie budżetu państwa”. Jak i kiedy będą ostatecznie wykorzystane, nie wiadomo.

Wygląda na to, że w Polsce wzrost efektywności energetycznej jest wynikiem inicjatyw oddolnych wspartych rachunkiem ekonomicznym , albo też jest wymuszany na polskich decydentach przez instytucje międzynarodowe, w tym Unię Europejską, dla których efektywność energetyczna jest najpewniejszym czynnikiem poprawy bilansu energetycznego i wzrostu bezpieczeństwa energetycznego.

Rozmawiał: Dariusz Ciepiela

fot. PTWP Pawel Palowski/zelaznastudio.pl

Duże firmy z założenia nastawione na konkurencję dbają o poprawę efektywności energetycznej, bo inaczej nie utrzymałyby się na rynku. Dramat pod tym względem jest w małych i średnich firmach – mówi Mirosław Semczuk, ekspert w Departamencie Rozwoju Regionalnego i Innowacji Agencji Rozwoju Przemysłu.

Gdzie są największe możliwości oszczędzania energii?

Największe możliwości oszczędzania energii tkwią w budownictwie, gdzie zużywa się ok. 40 proc. energii. Tam możliwe są oszczędności głównie w zakresie ogrzewania.

Polskie budownictwo jest bardzo nieefektywne energetycznie, znacznie mniej, niż mogłoby być. To dotyczy także budynków nowych. Do roku 2009 r. wymagana prawem efektywność energetyczna budynków rosła, ale wówczas Prawo budowlane zmniejszyło wymagania i obecnie mogą powstawać budynki bardziej enegrochłonne niż wcześniej. Takie zmiany sprzyjają deweloperom, którym nie zależy na mniejszych kosztach eksploatacji a raczej na taniej budowie i sprzedaży budynków. Pomimo niskich norm budujący i tak się do nich nie stosują, w efekcie czego większość budynków nie jest budowana z współczynnikiem EP 130 (roczne zapotrzebowanie w kWh na 1 m kwadratowy rocznie) tylko dużo wyższym.

Jak wygląda efektywność energetyczną w przedsiębiorstwach? Można spotkać dwie sprzeczne opinie – jedna mówi, że polskie firmy pod tym względem są na europejskim poziomie, a druga, że wciąż mają wiele do zrobienia. Która jest bliższa prawdy?

Obie opinie są prawdziwe, tylko odnoszą się do różnych firm, ponieważ nie można jednoznacznie ocenić wszystkich przedsiębiorstw w Polsce. Firmy z założenia nastawione na konkurencję dbają o poprawę efektywności energetycznej, bo inaczej nie utrzymałyby się na rynku. Im większa firma, tym większa szanse na to, aby w sposób strukturalny racjonalnie zużywać energię.

Dramat jest w małych i średnich firmach. Tam zwykle nie odpowiednich służb, które byłyby gotowe prowadzić procesy racjonalizacji zużycia mediów energetycznych. W zasadzie dla małych firm nie ma żadnego wsparcia przy podnoszeniu efektywności energetycznej. Efektywność energetyczna jest dla w miarę bogatych i świadomych.

Jest wiele rzeczy, które można zrobić w przedsiębiorstwach, aby ograniczyć zużycie energii. W większości przypadków o 5-11 proc. zużycie energii można ograniczyć poprzez działania organizacyjne, prawie beznakładowe. Większe oszczędności wymagają już inwestycji, a nie wszystkie firmy mają pieniądze na takie inwestycje. Jeżeli ktoś nie musi inwestować w poprawę efektywności energetycznej, to płaci więcej za energię, ale nie bierze pożyczki na takie inwestycje.

Jeśli trzeba podjąć w przedsiębiorstwie decyzję o wydaniu np. 100 tys. zł. na racjonalizację oświetlenia, co się zwróci np. w okresie 3 lat, to często podejmowana jest decyzja o wydaniu tych pieniędzy na inne cele, a za energię nadal płaci się tyle, co do tej pory.

W przedsiębiorstwach rezerwy tkwią głównie w procesach technologicznych. Na pewno wiele oszczędności można osiągnąć dzięki poprawie gospodarki sprężonym powietrzem, stosowaniu falowników, nowych, energooszczędnych silników. Bardzo duże oszczędności można osiągnąć dzięki termoizolacji budynków i rurociągów oraz wymianie oświetlenia. Im starsze jest oświetlenie, tym większe są oszczędności, takie inwestycje mogą się zwrócić nawet w okresie 3 lat.

Jakie jest zainteresowanie przedsiębiorstw audytami energetycznymi?

Audyt energetyczny jest jak zdjęcie rentgenowskie – trzeba je zrobić, aby wiedzieć czy trzeba się leczyć. Głównym problemem jest brak wiedzy w zarządach przedsiębiorstw i niski priorytet dla tego typu działań, biorący się z tego, że w firmie często są inne, ważniejsze problemy.

Rozmawiał: Dariusz Ciepiela

Zdaniem Polskiej Izby Gospodarczej Energii Odnawialnej należy zmienić obecny system wsparcia energetyki odnawialnej na lepszy model, w którym wysokość dofinansowania i pomocy ze środków publicznych będzie liczona na 1 MW zainstalowanej mocy i zależeć będzie od wykorzystanej przez inwestora technologii.

Obecny system wsparcia składa się z grantów i systemu tzw. zielonych certyfikatów. Granty, w formie dotacji inwestycyjnych, przyznawane są przed oddaniem jednostki do użytku.

- Oznacza to, że oceniamy projekt, który nie funkcjonuje i nie wiemy jakie będą efekty po oddaniu jednostki wytwórczej do użytku – tłumaczył Michał Ćwil, dyrektor generalny Polskiej Izby Gospodarczej Energii Odnawialnej, podczas III Międzynarodowego Kongresu Energii Odnawialnej – Green Power 2011.

Granty pochodzą z krajowych i unijnych programów, których budżet jest z góry ustalony, dotyczą całego sektora energetycznego, można je otrzymać realizując nowe inwestycje. Natomiast zielone certyfikaty dotyczą zarówno nowych jak i już zrealizowanych projektów z sektora elektroenergetycznego.

- Zielone certyfikaty przyznawane są wszystkim licencjonowanym wytwórcom zielonej energii przyłączonym do sieci. Jednakowo wspierają energię elektryczną wytworzoną z biomasy, wiatru, czy z wody, a koszty inwestycyjne i eksploatacja obiektów są przecież różne w zależności od rodzaju OZE. W przypadku grantów jest podobnie, takie same kryteria w konkursach dla wszystkich technologii – podkreślał dyrektor generalny PIGEO.

Dlatego też, zdaniem PIGEO, limit udzielnych dotacji powinien być ustalony na 1 MW zainstalowanej mocy.

- Limit udzielanych dotacji ustalany powinien być na efekt, a nie projekt, który może kusić inwestora do nadużyć i zawyżania kosztów całkowitych inwestycji. Przeglądając listę rankingową projektów, które otrzymały wsparcie, zobaczymy, że koszt inwestycyjny 1 MW w wietrze przekracza średnią cenę całkowitych kosztów wybudowania takiego projektu. To nie jest dobry system wsparcia – wyjaśniał Michał Ćwil.

Taki system wsparcia nie wpływa na osiągnięcie przez Polskę określonych przez UE celów. Zielone certyfikaty sprzyjają natomiast współspalaniu biomasy z węglem, a nie w rozwojowi nowych i wydajnych jednostek wytwórczych. Ponadto obowiązują tylko do 2017 roku, nie daje to stabilności inwestycyjnej i pewności przyszłym potencjalnym inwestorom.

Lepszy model systemu wsparcia energetyki odnawialnej, według PIGEO, powinien dawać stabilność inwestorom i ustalać jedną kwotę na 1 MW mocy zainstalowanej, inny dla różnych instalacji. Propozycja stowarzyszenia to ok. 1,2 mln zł na 1 MW mocy w wietrze, około 5 mln zł za 1 MW mocy w instalacjach wykorzystujących biogaz rolniczy oraz około 4,5 mln zł za 1 MW w fotowoltaice.

- Jeżeli przez 20 lat ceny dla wytwórców nie będą gwarantowane, to nie osiągniemy celów dla energetyki odnawialnej – podsumował Michał Ćwil.

Agencja Rozwoju Przemysłu (ARP) dla małych i średnich firm przygotowała na atrakcyjnych warunkach pożyczkę na wszelkiego rodzaju przedsięwzięcia mające na celu zmniejszenie zużycia i obniżenie kosztów energii.

Energopożyczka, bo tak nazywa się kredyt ARP, przeznaczona jest na inwestycje prowadzące do zmniejszenia zużycia energii w gospodarce energetycznej pożyczkobiorcy, w szczególności w realizowanych przez niego procesach produkcyjnych, inwestycje mające na celu zwiększenie udziału energii odnawialnej i energii pozyskiwanej z odpadów lub ciepła odpadowego w gospodarce energetycznej pożyczkobiorcy.

Pożyczka jest udzielana również na inwestycje wprowadzające energooszczędne urządzenia i technologie, m.in. wysoko sprawne silniki i napędy elektryczne, systemy oświetlenia, systemy sprężonego powietrza, kotły do wytwarzania pary, odwadniacze i systemy gospodarki parą, systemy skojarzonego wytwarzania ciepła i energii elektrycznej. Wspierany jest także zakup systemów zarządzania środowiskiem oraz systemów oznakowań ekologicznych związanych z ochroną środowiska przed negatywnymi skutkami produkcji i zużycia energii.

Celem pożyczki jest także wspomożenie działań przedsiębiorców, mających na celu produkcję urządzeń, tworzenie systemów informatycznych lub przygotowanie usług, które służą poprawie efektywności energetycznej lub zwiększeniu wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych u ich nabywców.

Pożyczka wspomaga także zakup narzędzi, urządzeń i systemów informatycznych służących poprawie efektywności energetycznej i racjonalnemu zarządzaniu energią, wykonanie audytów energetycznych, wykonanie projektów technicznych prowadzących do realizacji przedsięwzięcia poprawiającego efektywność energetyczną.

Energopożyczka może być wykorzystana także na nabycie efektywnych energetycznie budynków lub ich części, przebudowę lub remont użytkowanych budynków, w tym realizacji przedsięwzięć termo-modernizacyjnych a także nabycie lub wymiana urządzeń, instalacji lub pojazdów, charakteryzujących się niskim zużyciem energii oraz niskimi kosztami eksploatacji.

ARP oferuje długi termin spłaty – do 72 miesięcy, bez prowizji za decyzję. Istnieje możliwość wcześniejszej spłaty pożyczki bez prowizji a także możliwość karencji w spłacie kapitału do 6 miesięcy, również bez prowizji.

Środki Agencji na pożyczkę wynoszą 6,5 mln zł, jednorazowo pożyczka może mieć wartość do 300 tys. zł.

fot. mat. pras.

- Największe błędy popełniane w zarządzaniu energią to kojarzenie systemu zarządzania energią z typowym systemem zarządzania jakością i środowiskiem i traktowaniem go w sposób dosyć ogólny i nonszalancki – mówi Adam Białkowski, audytor z BSI Group Polska.

Jakie są najważniejsze elementy zarządzania energią w przedsiębiorstwie czy budynku?

Temat zarządzania energią można podzielić na dwa obszary: obszar techniczny oraz obszar ludzkich zachowań. Nie każde przedsiębiorstwo może sobie pozwolić na odnowienie parku maszynowego i zastąpienie energochłonnych maszyn i urządzeń nowymi urządzeniami energooszczędnymi. Na pewno w każdym przedsiębiorstwie można wprowadzić zmiany w zakresie świadomości i zachowań ludzkich. Poprzez szkolenie i uświadamianie można pokazać, że efektywna gospodarka energią zależy od każdego pracownika. Kwestia zużycia energii i jej wykorzystania, optymalizacja produkcji, obciążenie maszyn i urządzeń to aspekty wpływające na efektywność energetyczną.

Który obszar jest ważniejszy: ludzki czy techniczny?

Na pewno kwestie techniczne i modernizacja parku maszyn oraz urządzeń przynoszą początkowo najbardziej spektakularne efekty, które są widoczne w spadku wielkości zużycia energii elektrycznej, energii cieplnej, sprężonego powietrza i innych mediów. Spotykamy się jednak również z takimi przykładami, że praca z ludźmi i ich uświadamianie na temat lepszej organizacji pracy i takiego planowania produkcji, aby wykorzystywać maszyny w sposób maksymalny i nie powodować tzw. pustych przebiegów, także przynosi znaczące efekty.

Czy pracownicy chcą się uczyć tych nowych zachowań? Czy nie mówią, że oni na danym stanowisku pracują od lat i dobrze wiedzą, jak dane maszyny powinny być eksploatowane?

Na szczęście postawa „ja tu pracuję od wielu lat i najlepiej wiem, jak to powinno działać” powoli odchodzi do lamusa. Kultura pracownicza rośnie, zauważamy, że ludzie potrafią i mogą się zmieniać. Bardzo często poprawne zachowania proenergetyczne, które są wdrażane w firmach w ich miejscach pracy, są przenoszone do domu. Każdy z nas, dokonując wyboru sprzętu RTV lub AGD, zastanawia się, ile dane urządzenie będzie zużywało energii. Nie sztuką jest kupić coś tanio, sztuką jest taki zakup, aby koszty eksploatacji tego urządzenia w długim okresie były jak najniższe.

Jakie są najczęstsze błędy w zarządzaniu energią?

Największe błędy, które są popełniane, to kojarzenie systemu zarządzania energią z typowym systemem zarządzania jakością i środowiskiem i traktowaniem go w sposób dosyć ogólny i nonszalancki. Dla nas zarządzanie energią to osiąganie wyników, które da się policzyć. W trakcie audytów certyfikujących pytamy klientów, jakie były wskaźniki zużycia i jaka była efektywność energetyczna przed rozpoczęciem prac w tym zakresie, czym tę efektywność klient wyraża, a jaka jest teraz. Dopiero różnica pomiędzy tymi dwoma wartościami pokazuje, jakie korzyści przynosi system zarządzania energią. Samo mówienie, że zarządzamy energią, bez poparcia tego wymiernymi efektami, jest tylko bujaniem w obłokach. Należy dokładnie liczyć swoje zużycia, obciążenia i realne potrzeby, ponieważ w każdej firmie można znaleźć obszary do poprawy.

Na ile potrzebna jest certyfikacja zarządzania energią? Wiele firm oszczędza energię bez certyfikatów.

Certyfikacja jest narzędziem obiektywnej zewnętrznej oceny. Jeżeli klient, zwłaszcza taki, który jest klientem korporacyjnym i reprezentuje znaną markę, chce potwierdzenia, że spełnia wymagania określonych norm, to decyduje się na ocenę przez zewnętrzną jednostkę. Ta ocena wówczas jest respektowana na rynku, jak i w samym przedsiębiorstwie.

Naszym klientem jest m.in. fabryka Opla w Gliwicach i tutaj poosiadanie certyfikowanego, potwierdzonego systemu zarządzania dla tego typu klienta jest priorytetem, ponieważ dzięki temu potrafi udowodnić, że wpisuje się w politykę zrównoważonego rozwoju i politykę zmniejszania emisji CO2.

Audyty certyfikacyjne zobowiązują do tego, aby klient w sposób poważny traktował działania, które rozpoczął w ramach wdrażania systemu zarządzania efektywnością energetyczną, a nasza obecność pozwala podnieść ich rangę oraz zapewnia ich trwałą kontynuację.

Rozmawiał: Dariusz Ciepiela

Według raportu opracowanego przez Europejskie Stowarzyszenie Przemysłu Fotowoltaicznego (EPIA), energia słoneczna może być w pełni konkurencyjnym źródłem energii w Europie do roku 2020.

Prognozy EPIA wskazują, że w ciągu najbliższej dekady ceny systemów fotowoltaicznych spadną o 36-51%, co przełoży się na coraz większa ilość sprzedanych modułów PV. Według EPIA, to będzie miało największy wpływ na wzrost konkurencyjności tego sektora względem elektrowni konwencjonalnych.

- W ciągu najbliższych kilku lat ta technologia będzie coraz bardziej opłacalna i konkurencyjna – zapewnia Ingmar Wilhelm, przedstawiciel EPIA. Jego zdaniem trzeba pamiętać także o ciągle rosnących kosztach produkcji energii elektrycznej ze źródeł konwencjonalnych.

Koszty produkcji energii ze słońca i z węgla najszybciej zrównają się we Włoszech – już w 2013 roku. Rozwój sektora energetyki słonecznej i osiągnięcie przez niego pełnej konkurencyjności będzie jednak wymagał, we wszystkich państwach UE, wsparcia politycznego i odpowiednich regulacji prawnych wspierających rozwój technologii PV.

Obecnie liderem na rynku PV są Niemcy, potencjał energii słonecznej zaczynają doceniać także Włosi. Na kolejnym miejscu jest Francja, Hiszpania i Wielka Brytania. Kraje te posiadają razem 82% europejskiego rynku fotowoltaicznego.

Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie ogłosił program dotacji na zakup i montaż kolektorów słonecznych dla mieszkańców Mazowsza. Według wyliczeń Instytutu Energetyki Odnawialnej łącznie może zostać zamontowane ponad 2 tys. m2 kolektorów słonecznych, czyli ok. 20% instalacji zrealizowanych w 2010 roku na Mazowszu.

Osoby zainteresowane mogą się ubiegać o dotację w wysokości 45% kosztów kwalifikowanych przedsięwzięcia, jednakże kwota dopłaty nie może przekroczyć 15 tys. złotych na jednego beneficjenta. W tym przypadku, ubieganie się o dotację odbywa się bez konieczności zaciągnięcia kredytu w banku.

Z dofinansowania mogą skorzystać osoby fizyczne nieprowadzące działalności gospodarczej, które posiadają prawo do dysponowania jednorodzinnym, wielorodzinnym budynkiem mieszkalnym lub, w przypadku nowobudowanego budynku mieszkalnego, prawomocne pozwolenie na budowę budynku, na którym mają być zainstalowane kolektory słoneczne. Uprawnione są także wspólnoty mieszkaniowe instalujące kolektory słoneczne na własnych budynkach mieszkalnych (wielorodzinnych).

Jednostkowy koszt kwalifikowany w przeliczeniu na 1 m2 powierzchni całkowitej kolektora nie może przekroczyć kwoty 2300 zł. WFOŚiGW w Warszawie przeznaczył na dopłaty 2 mln zł.

Od września weszła w życie Zmiana Umowy Grantu Funduszu Powierniczego Global Environment Facility (Projekt Efektywności Energetycznej), zawartej pomiędzy Ministrem Gospodarki a Międzynarodowym Bankiem Odbudowy i Rozwoju.

Przewiduje ona przede wszystkim zasilenie Funduszu Termomodernizacji i Remontów, działającego w Banku Gospodarstwa Krajowego, środkami finansowymi przyznanymi Polsce w ramach Global Environment Facility w wysokości ok. 5,6 mln dol. (ok. 16 mln zł) rocznie.

- Zwiększony budżet Funduszu pozwoli wdrożyć w ciągu najbliższego roku prawie 300 projektów termomodernizacyjnych o łącznej wartości około 80 mln zł – wyjaśnia wicepremier, minister gospodarki Waldemar Pawlak. Środki te zostaną wykorzystane na wspieranie przedsięwzięć inwestycyjnych w zakresie poprawy efektywności energetycznej w budynkach.

Celem działalności Funduszu Termomodernizacji i Remontów jest pomoc finansowa dla inwestorów, którzy realizują przedsięwzięcia termomodernizacyjne i remontowe z wykorzystaniem kredytów zaciąganych w bankach komercyjnych. Pomoc ta, zwana „premią termomodernizacyjną” jest wypłacana po zakończeniu realizacji inwestycji i stanowi 20 proc. wartości zaciągniętego kredytu. Premię mogą otrzymywać właściciele lub zarządcy budynków realizujących takie przedsięwzięcia. Warunkiem jest uzyskanie pozytywnej oceny audytu energetycznego.

fot. Fotolia

Komisja Europejska w listopadzie ogłosi listę priorytetowych projektów w dziedzinie dostaw energii, które będą dofinansowywane z nowego budżetu UE po 2013 r. – dowiedziała się w środę PAP. KE chce na ich realizację przeznaczyć 800 mln euro rocznie do 2020 r.

W listopadzie ub.r. komisarz ds. energii Guenther Oettinger zapowiedział, że chce z nowego unijnego budżetu na lata 2014-2020 finansować nierentowne, ale ważne dla wspólnego rynku UE inwestycje służące dostawom gazu i prądu. Polsce zależy m.in. na budowie rurociągów, które pozwolą gazoportowi w Świnoujściu dostarczać gaz krajom bałtyckim i Europie Środkowej.

Jak poinformowało PAP źródło zbliżone do gabinetu komisarza, w listopadzie br. ma być ogłoszona lista projektów, które KE uzna za kluczowe. „Chodzi o projekty, które powinny zostać zrealizowane, by zapewnić dostawy energii w UE w najbliższych latach” – powiedziało PAP źródło. Na takie projekty komisarz Oettinger chce przeznaczać z unijnego budżetu 800 mln euro rocznie do 2020 r. Nowy budżet UE po 2013 r. jest dopiero na etapie propozycji KE, a negocjacje pomiędzy krajami UE dopiero się zaczynają.

Liście projektów będzie towarzyszyć propozycja nowych instrumentów finansowych dla ich realizacji. Jak dowiedziała się PAP, mają być one skonstruowane podobnie jak europejski programu TEN-T, z którego realizowane są transeuropejskie sieci transportowe. KE zaproponuje w tej sprawie dyrektywę lub rozrządzenie – do zatwierdzenia przez kraje UE i Parlament Europejski.

Dotychczas UE współfinansowała tylko studia wykonalności niektórych inwestycji. Wyjątkiem był dwuletni program stymulowania gospodarki po kryzysie z pulą 4 mld euro: 80 mln euro otrzymał gazoport w Świnoujściu i 180 mln euro instalacja CCS w Bełchatowie (do wychwytywania i magazynowania CO2).

Już pod koniec ubiegłego roku KE nakreśliła, jakie obszary są dla niej priorytetowe. W sektorze gazowym wskazała na korytarz południowy, którym gaz ma płynąć z regionu Morza Kaspijskiego, pozwalając na uniezależnienie od dostaw surowca z Rosji; na połączenie krajów bałtyckich z sieciami przesyłowymi w Europie środkowo-wschodniej i południowo-wschodniej oraz na korytarz Północ-Południe w Europie Zachodniej.

Jeśli chodzi o dostawy energii elektrycznej, KE wspominała o budowie i modernizacji 45 tys. km linii przesyłowych. Prąd miałby nimi płynąć np. z przyszłych elektrowni wiatrowych na Morzu Północnym do krajów Europy północnej i środkowej. Inne możliwe inwestycje to połączenia integrujące sieć w Europie środkowo-wschodniej i południowo-wschodniej, pełne połączenie izolowanego regionu Bałtyku i interkonektory w Europie zachodniej i południowej, z myślą o przesyle produkowanej tam energii wiatrowej, słonecznej i wodnej do reszty kontynentu.

W sumie KE wyliczyła, że na wszystkie rodzaje inwestycji w sektorze energetycznym potrzeba w UE do 2020 r. 1 bln euro, z czego 200 mld euro na modernizację i budowę sieci przesyłowych. „Z tego 50 procent będzie sfinansowane przez rynek, pozostaje więc niedobór w wysokości 100 mld euro” – powiedziało źródło. Ten właśnie niedobór miałby być w części uzupełniany m.in. ze środków unijnych.

W Polsce brakuje oficjalnej i jednoznacznej interpretacji energii ze źródeł odnawialnych jako niezbędnego składnika miksu energetycznego oraz prezentacji pozytywnej strony rozwoju tego sektora, podkreśla Związek Pracodawców Forum Energetyki Odnawialnej (ZP FEO). Co w takim razie można zrobić żeby usunąć główne bariery hamujące rozwój OZE w Polsce?

Według opracowania „Lista barier rozwoju energetyki odnawialnej” przygotowanego przez Związek Pracodawców Forum Energetyki Odnawialnej przy współpracy z PKPP Lewiatan niezbędne jest przygotowanie kompleksowej ustawy o energii ze źródeł odnawialnych. Aby ten proces przebiegł szybko i sprawnie należy powołać Pełnomocnika Rządu ds. Odnawialnych Źródeł Energii w randze sekretarza stanu w Ministerstwie Gospodarki, utworzyć Departament Energetyki Odnawialnej w Ministerstwie Gospodarki oraz powołać międzyresortowy zespół z udziałem partnerów społecznych.

Ponadto niestabilne otoczenie regulacyjne powoduje realne zagrożenie w realizacji, a w szczególności finansowaniu projektów inwestycyjnych w sektorze wytwarzania zielonej energii. Dlatego też, zdaniem ZP FEO, trzeba opracować spójny harmonogram prac rządu i osiągnięcia krajowych celów pakietu klimatyczno-energetycznego, wskazać poszczególne organy będące odpowiedzialne za realizację zadań, a następnie zadbać o rozliczanie z jego wykonania.

Rozwój energetyki odnawialnej hamują także praktyki monopolistyczne przedsiębiorstw energetycznych, które są wynikiem konsolidacji sektora energetycznego oraz braku przejrzystości stosowania prawa w zakresie przyłączeń OZE do sieci i bilansowania zielonej energii. Wiele do zrobienia pozostaje także w kwestii niedoinwestowania infrastruktury sieci elektroenergetycznych utrudniające przyłączenie nowych źródeł OZE.

Rozwiązaniem tych problemów będzie według ZP FEO zwiększenie nadzoru prezesa URE nad przedsiębiorstwami sieciowymi, promocja energetyki rozproszonej w polityce energetycznej oraz zwiększenie udziału niezależnych producentów energii, sektora przemysłu produkcji urządzeń dla OZE oraz samorządów w stanowieniu prawa i opiniowaniu dokumentów w obszarze energetycznym. Dobrym rozwiązaniem będą również prawne ułatwienia proceduralne w zakresie wymogów przyłączania do sieci małych źródeł (do 100 kW) i mikroźródeł (do 10kW) oraz wprowadzenie możliwości rozliczeń netto (net metering).

Dotychczasowa niestabilna polityka regulacyjna URE oraz przepisy zawarte w Prawie energetycznym powodują brak pełnej liberalizacji rynku energii elektrycznej z powodu utrzymywania regulacji cen detalicznych dla gospodarstw domowych. Brakuje także promocji mikroźródeł wykorzystujących lokalne odnawialne źródła energii.

Związek Pracodawców Forum Energetyki Odnawialnej proponuje więc całkowite, ustawowe zniesienie regulowania cen energii elektrycznej. Zdaniem związku ceny energii dla rynku odbiorców powinny mieć charakter rynkowy i być rezultatem relacji podaży i popytu w wyniku konkurencyjnego działania wytwórców i dostawców energii. Natomiast promocją inteligentnych sieci łączeni z możliwością stosowania mikroźródeł oraz wsparciem możliwości magazynowania energii powinien zająć się Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.

Zmieniona powinna zostać także polityka wspierania OZE, która przede wszystkim powinna zachęcać inwestorów do budowania nowych źródeł mocy. Ponadto obecne przepisy nierówno traktują energetykę rozproszoną w stosunku do scentralizowanej, a wsparcie dla energetyki odnawialnej dociera głównie do wielkoskalowej energetyki oraz tradycyjnych przedsiębiorstw energetycznych.

Szansą dla energetyki rozproszonej może być m.in. wprowadzenie systemu ulg podatkowych (PIT i CIT), jako najprostszego, najszerzej dostępnego i efektywnego kosztowo wsparcia dla inwestujących w OZE oraz rozwijanie możliwości wsparcia małych źródeł dotacjami z funduszy ekologicznych.

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej zatwierdził listę rankingową wniosków o dofinansowanie audytów energetycznych i elektroenergetycznych w przedsiębiorstwach w ramach pierwszego konkursu programu priorytetowego „Efektywne wykorzystanie energii”.

Na liście rankingowej znalazły się projekty spółki PCC Rokita, Fabryki Taśm Transporterowych Wolbrom oraz Nadwiślańskiej Spółki Energetycznej. Koszt całkowity audytów to blisko 740 tys. zł, a wnioskowana kwota dofinansowania wynosi 436,8 tys. zł.

Konkursem objęte zostały audyty energetyczne i elektroenergetyczne w przedsiębiorstwach, w których minimalna wielkość przeciętnego zużycia energii końcowej wyniosła 50 000 MWh/rok. O dofinansowanie mogły ubiegać się audyty energetyczne procesów technologicznych, audyty elektroenergetyczne budynków i wewnętrznych sieci przemysłowych, audyty energetyczne źródeł energii ciepła, energii elektrycznej i chłodu oraz audyty energetyczne wewnętrznych sieci ciepłowniczych i budynków.

Na realizację całego programu zaplanowano alokację w wysokości 40 mln zł.

Kolektory słoneczne cieszą się coraz większym zainteresowaniem wśród Polaków. Jest to głównie zasługą uruchomionego przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej programu 45-proc. dopłat do kredytów na zakup i montaż kolektorów. Jak wyjaśniają eksperci M&L Lipińscy Domy, dzieje się tak również dlatego, że to wciąż jedno z najtańszych proekologicznych rozwiązań służących pozyskiwaniu i wykorzystaniu energii.

- Na rynku znaleźć można instalacje w cenie od 10 tys. złotych. W tej kwocie mamy zapewnioną najprostszą funkcję, czyli ogrzanie wody użytkowej dla 3-4 osobowej rodziny. Jeśli chcemy taką instalację rozbudować o dodatkowe możliwości (integracja z istniejącym systemem ogrzewania, zwiększenie powierzchni baterii, możliwość podgrzania wody w basenie), to koszt może się zwielokrotnić. W zasadzie nie ma górnej granicy cenowej i zależy ona głównie od wymagań inwestora i od zasobności jego portfela – tłumaczą eksperci M&L Lipińscy Domy, firmy projektującej domy jednorodzinne.

Ich zdaniem najprostszą analizą opłacalności takiej inwestycji jest zrobienie porównania między kosztami kolektorów słonecznych a eksploatacją tradycyjnych systemów.

- Wynika z niej, że najczęściej zwrot nakładów na kolektory następuje po około 10 latach. Jednak ten czas może się różnić w zależności od przyjętej filozofii. Zwolennicy teorii, że ceny paliw tradycyjnych będą stale rosły, co jest wielce prawdopodobne, będą liczyć na to, że instalacja solarna zwróci się szybciej. Z drugiej strony kolektory mogą ulec zniszczeniu na skutek działania różnych zjawisk atmosferycznych lub cena za konserwację i bieżącą obsługę instalacji może wzrosnąć – tłumaczą dalej eksperci.

Inwestorzy zainteresowani zakupem i montażem tego typu instalacji podkreślają jeszcze inne ich zalety. Oprócz realnych oszczędności na ogrzewaniu, które w skali roku wynoszą około 1 tys. zł w przypadku domu jednorodzinnego, koszt eksploatacji instalacji solarnych jest stosunkowo niski.

- Płaci się jedynie za prąd potrzebny do napędu pompy obiegowej, co w skali roku generuje koszty w wysokości kilkudziesięciu złotych. Ogrzewanie za pomocą kolektorów jest niemal bezobsługowe. Wystarczy zadbać o bieżący serwis oraz okresowe mycie baterii, a także o uzupełnienie ich glikolem co 5 lat. I na koniec jeszcze jeden istotny argument przemawiający za instalacją solarną – ekologia. Nie każdy inwestor podatny jest na ogólne hasła dotyczące dbania o środowisko i jego ochrony, ale z pewnością doceni fakt, że dzięki użytkowaniu solarów w jego najbliższej okolicy mniej jest dymu i spalin – podkreślają eksperci M&L Lipińscy Domy.

Przed zakupem instalacji solarnej trzeba zwrócić uwagę na kilka czynników m.in: lokalne uwarunkowania, ceny surowców energetycznych, to, czy baterie słoneczne będą montowane w budynku dopiero powstającym, czy już wybudowanym.

- Lokalne uwarunkowania są o tyle istotne, że aby skutecznie wykorzystać energię słoneczną, kolektory należy zamontować w miejscu o największym nasłonecznieniu. Oczywiste jest, że szybszy zwrot z inwestycji będzie w przypadku lokalizacji na terenie najbardziej nasłonecznionym. W Polsce jednak różnica pomiędzy poszczególnymi regionami nie jest mocno odczuwalna. O wiele ważniejszą kwestią w kontekście montażu instalacji solarnej jest paliwo, które posłuży jako podstawowy sposób pozyskania energii – dodają eksperci.

Do siedmiu banków, współpracujących z Narodowym Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w ramach programu 45-proc. dopłat do kredytów na zakup i montaż kolektorów słonecznych, beneficjenci złożyli łącznie 9 265 wniosków na kredyt z dopłatą. 5 374 klientom wypłacono już dopłatę w łącznej wysokości 33,15 mln zł.

Jak wynika z danych zebranych przez NFOŚiGW, Polacy korzystający z programu dopłat najczęściej kupują po trzy kolektory na budynek, średnia zamawiana powierzchnia kolektorów to 6,18 m2. Na zestaw kolektorowy średnio otrzymują oni dotacje w wysokości ponad 6,2 tys. zł (dla wspólnot mieszkaniowych: 48,8 tys. zł), przy średnim koszcie zakwalifikowanym do dofinansowania równym 13,9 tys. zł na zestaw (dla wspólnot mieszkaniowych: 108,3 tys. zł).

Jednostkowy koszt dofinansowania dla 1 m2 kolektorów wynosi obecnie 2,29 tys. zł przy maksymalnym zaplanowanym 2,5 tys. zł.

Pierwsze kredyty z dotacją zostały udzielone w sierpniu 2010 roku. Na wypłaty dotacji do umów kredytowych zawieranych w latach 2010-2014 zarezerwowano łącznie 300 mln zł.